Je opent een zak koffiebonen en ziet dat ze glimmen. Soms zit er zelfs een vettig laagje op je vingers na het aanraken. Wat is dat precies? Zijn die bonen slecht? En wat doen ze met je machine? In dit artikel leggen we uit wat vette koffiebonen zijn, waardoor ze ontstaan en wanneer je er rekening mee moet houden.
Het korte antwoord: Elke koffieboon bevat van nature oliën. Die oliën blijven bij een lichte of medium branding vooral opgesloten in de boon. Bij een dark roast, of bij bonen die lang hebben gelegen, treden die oliën naar buiten en worden de bonen glanzend en vettig. Vette bonen hoeven niet per se slecht te zijn, maar ze vragen wel wat meer aandacht voor je machine.
Waarom zijn koffiebonen vet?
Alle koffiebonen bevatten oliën van nature. Bij het branden worden die oliën warmer en kunnen ze naar de buitenkant van de boon migreren. Of dat ook echt gebeurt, hangt af van twee dingen.
Het brandprofiel. Bij een lichte of medium branding breekt de structuur van de boon niet volledig open. De oliën blijven binnenin. Bij een donkere branding (dark roast) barst de boon bij de zogenaamde tweede kraak open. De poriën gaan open en de oliën treden naar buiten. Je ziet dat direct: de bonen glanzen en voelen vettig aan.
De leeftijd van de bonen. Ook bonen die niet donker gebrand zijn, kunnen vettig worden als ze lang hebben gelegen. Door oxidatie, het contact met zuurstof in de tijd na het branden, treden de oliën alsnog naar buiten. Hoe langer de bonen liggen, hoe vetter ze worden. Bonen die vers gebrand zijn en snel worden gebruikt, hebben daar nauwelijks last van.
Hoe herken je vette koffiebonen?
Vette koffiebonen herken je aan een glanzend, olieachtig laagje op het oppervlak van de boon. Als je een handvol bonen pakt en je vingers glanzen daarna, zijn de bonen vet. In een zak donker gebrande koffie is dit normaal en te verwachten. Bij licht of medium gebrand is het een signaal dat de bonen oud zijn.
Zijn vette koffiebonen slecht voor je machine?
Dat hangt af van je machine.
Volautomaat. Een volautomaat heeft een geïntegreerde maler met nauwe doorvoeren. Oliën uit vette bonen kunnen zich ophopen in het maalwerk en de zetgroep, wat leidt tot verstoppingen en een bittere, ranzige smaak in je koffie. Voor een volautomaat kun je beter geen structureel vette bonen gebruiken. Reinig de machine vaker als je toch af en toe donker gebrand gebruikt.
Halfautomaat of pistonmachine. Bij een halfautomaat en pistonmachine is de doorvoer ruimer en reinig je de machine sowieso regelmatig met een backflush en reinigingstablet. Af en toe vette bonen is hier minder problematisch, al vraagt het wel wat meer reiniging.
Percolator of cafetière. Hier speelt machineverstopping geen rol. De oliën komen rechtstreeks in je koffie terecht, wat bijdraagt aan een volle, ronde smaak.
Zijn vette koffiebonen slecht voor de smaak?
Niet per definitie. Dark roast heeft een kenmerkende “straffe bak” smaak die veel mensen lekker vinden: intens, bitter, soms wat rokerig. De oliën die naar buiten treden dragen bij aan die smaak.
Maar er is een belangrijk verschil tussen bonen die vet zijn door de branding en bonen die vet zijn door ouderdom. Geoxideerde oliën, het gevolg van lang bewaren, geven een ranzige, bittere nasmaak die niks te maken heeft met de branding. Dat is de vettigheid die je wil vermijden.
Hoe zit dat bij Brute Bonen?
Onze bonen zijn geen dark roast en zijn altijd knettervers. Daardoor zijn ze in de basis niet vet: de oliën blijven binnenin de boon en treden niet naar buiten. Pas als je de bonen erg lang bewaart, kunnen ze licht vettig worden door oxidatie. Maar op het moment dat ze bij je aankomen, en in de weken daarna bij normaal gebruik, zul je geen glanzende bonen tegenkomen. Onder andere daarom hameren wij zo op versheid.
Dat heeft ook gevolgen voor de smaak: de oliën zijn aanwezig, maar zitten in de boon opgesloten en komen pas vrij tijdens het malen en zetten. Zo komen ze ten goede aan de smaak in het kopje, niet als laagje op je vingers.
Samenvatting
- Vette koffiebonen bevatten oliën die naar buiten zijn getreden door een donkere branding of ouderdom
- Licht en medium gebrande, verse bonen zijn niet vet
- Met name bij een volautomaat kun je vette bonen beter vermijden vanwege het risico op verstopping
- Versheid is de beste bescherming tegen ongewenste vettigheid
Benieuwd hoe knetterverse, niet-vette bonen smaken in jouw machine? Probeer ons proefpakket. Je ontvangt versgebrande bonen van de meest recente branddag door je brievenbus.
