DOEN JULLIE “DIRECT TRADE”?

“Wij kopen rechtstreeks in bij de boer.
Of: Al onze koffie is direct trade.”

Check de website van de gemiddelde hippe koffiebrander en je ziet het staan. Soms groot, soms subtiel, altijd zelfverzekerd.

Maar wat betekent direct trade eigenlijk?
De Keuringsdienst van Koffiewaardes duikt erin. Tijd om te ontrafelen wat dit begrip betekent en vooral: wat het níét betekent.

Het klinkt fantastisch. Maar klopt het ook?

Direct trade klinkt als de heilige graal. Rechtstreeks inkopen bij de boer, minder schakels, minder strijkstok, geen graaiende tussenhandelaren, transporteurs of koffiebaronnen met sigaren.
Kortom: goed voor de boer, goed voor jou, goed voor de wereld.

Maar wanneer koop je nu écht rechtstreeks van de boer? En waarom schreeuwen wij dit zo weinig van de daken, terwijl we misschien wel dichterbij komen dan veel anderen?

RECHTSTREEKS VAN DE BOER?

Een kleine koffieboer produceert gemiddeld 1.000 tot 2.500 kilo ongebrande koffie per jaar. Daarvan is een deel topkwaliteit (~60%), een deel middelmatig en een deel simpelweg niet geschikt voor specialty koffie.

Een zeecontainer bevat ongeveer 15.000 kilo koffie. Reken maar uit.

Je hebt dus tientallen boeren nodig om één container vol te krijgen. En precies daarom verenigen boeren zich in coöperaties. Daar wordt de koffie gezamenlijk:

gewassen
gedroogd
gesorteerd
opgeslagen
gecertificeerd
en klaargemaakt voor export

Inclusief: contracten, kwaliteitsdocumentatie, exportpapieren en financiële afhandeling. Dat wil je niet 30 keer apart regelen voor één container.

Dus ja: je kunt rechtstreeks van de coöperatie kopen. Maar zelfs dan is het verhaal vaak minder romantisch dan de marketing doet vermoeden.

KOFFIE IMPORTEREN IS GEEN HOBBY

De gemiddelde ambachtelijke koffiebrander heeft 8 tot 12 koffies op het menu.

Lekker veel keuzevrijheid.

Maar elke origine zelf importeren is geen hobbyproject.

Per container krijg je te maken met:
• afspraken en contracten
• pre-shipment samples
• cuppings en kwaliteitscontrole
• voorfinanciering
• exportdocumenten
• zeevracht
• inklaring en douane
• kwaliteitscontrole bij aankomst
• eventuele tests op schimmels en contaminaties
• opslag en transport in Nederland

Dat is veel werk voor één container. Laat staan voor tien containers uit tien landen. Doet iedere branderij dit allemaal zelf? Zeg het maar…

En dan nog iets: de meeste koffiebranders branden helemaal geen 15.000 kilo van één origine. Dus wat gebeurt er dan? Halve containers? Lucht vervoeren? Of toch… samenvoegen?

DIRECT TRADE, STIEKEM TOCH VIA DE IMPORTEUR

Google de naam Capricornio en je vindt moeiteloos 30+ koffiebranders die allemaal claimen hier direct trade mee te werken. Soms heet het gewoon “Capricornio”. Soms “Yellow Bourbon”. Soms een poëtische fantasienaam.

Altijd hetzelfde beeld: een kleinschalige Braziliaanse boer met verweerde handen en een strohoed.

De werkelijkheid:

Deze boer is niet schattig.
De plantage is ongeveer zo groot als de provincie Utrecht. Ze zijn wél goed in marketing. En ze maken prima koffie (voor Braziliaanse begrippen). Tegen een scherpe prijs. Wat Hollanders prettig vinden.
Capricornio verkoopt niet rechtstreeks aan 30 branders.
De koffie loopt via This Side Up, een Nederlandse importeur gespecialiseerd in kwaliteitskoffie. Transparant over prijzen, degelijk georganiseerd, efficiënt voor de hele keten.

Is dat erg? Nee.

Is het direct trade? Dat mag jij beslissen. 😉

EEN EERLIJKE PRIJS IS INGEWIKKELDER DAN HET LIJKT

Misschien wel de hardnekkigste aanname:
Direct trade = eerlijke prijs.
En dus: niet-direct = oneerlijk.

De realiteit is minder zwart-wit…

De wereldmarktprijs voor koffie is de afgelopen jaren enorm gestegen. Momenteel ligt die ongeveer twee keer zo hoog als de Fairtrade-minimumprijs. Technisch gezien krijgt dus vrijwel iedere boer een “eerlijke” kiloprijs. Maar daar zit het echte probleem niet.

Veel boeren verbouwen hun koffie nog steeds zonder schaduwbomen.
Zonder bos. Zonder bescherming tegen extreme hitte, vorst, stortregens of lange droogte. Als de oogst mislukt door klimaatverandering, maakt die hoge kiloprijs niets meer uit. Zonder oogst is de opbrengst simpelweg nul.

Daarom is de cruciale vraag niet alleen: wat kreeg de boer per kilo?
maar vooral: had de boer überhaupt een oogst?

En dat zie je niet aan het woord direct trade.

DIRECT TRADE IS GEEN KEURMERK

Het is geen beschermd begrip, er is geen controle, geen audit, geen definitie.

En precies daarom wordt het zo gretig gebruikt.

WAT DOET BRUTE BONEN?

Wij importeren zelf hele containers uit India en Bolivia.

In India werken we samen met Aspinwall, een gerenommeerde partij die boeren ondersteunt op kwaliteit, verwerking en organisatie.
In Bolivia werken we met Sicirec, een organisatie die boeren actief begeleidt bij de overstap naar agroforestry: koffie uit het bos.

De koffie uit Guatemala importeren we samen met een Nederlandse koffieplantkweker. Naast koffiebonen gaan ook koffiezaden de container in, waarmee nieuwe koffieplanten gekweekt worden. De mini-koffieplantjes die via TreeMore de wereld over gaan, zijn letterlijk de broertjes en zusjes van de bonen in de Single Origin Guatemala.

Door bonen en zaden te combineren krijgen we de container vol.

WAAROM WE GEEN 10 SMAKEN HEBBEN

Zelf importeren is complex, zoals je hierboven zag. Maar ook: Echte koffie uit het bos is schaars. Soms zijn er plantages die agroforestry toepassen, maar wordt die koffie op één hoop gegooid met conventionele koffie. Dan kunnen we er niet 100% achter staan en dus doen we het niet.

Liever minder smaken, maar wel een verhaal dat klopt.

SAMENGEVAT

Direct trade kan goed zijn. Maar op zichzelf zegt het vrijwel niets.

Zinvolle vragen die je kunt stellen zijn:

Importeert de branderij écht zelf?
Hoe was de oogst dit jaar voor de boeren?
Hoe wordt de boer geholpen zijn teelt te beschermen tegen klimaatverandering?
En houdt de boer hier op de lange termijn een leefbaar inkomen aan over?

Zo krijg je meer inzicht in de werkelijkheid achter de claim.

Wat wil jij de volgende keer zien in de Keuringsdienst van Koffiewaardes?
De waarheid achter Rainforest Alliance?
of de vaagheid van “regeneratieve landbouw”?

Laat het weten. Wij zetten de koffie vast klaar. ☕🌱